Chrzanem w wioSENNE zmęczenie!

Chrzanem w wiosenne zmęczenie!

Wielkanocne święta za nami. Zaraz po nich zapominamy o chrzanie, który przez trzy świąteczne dni ma na naszych stołach tradycyjnie mocną pozycję. To błąd, bo w ten wiosenny czas, kiedy wyczerpują się do reszty zgromadzone w naszych organizmach na jesieni, zapasy witamin i minerałów i z każdym skokiem temperatury i gwałtowną zmianą ciśnienia stajemy się coraz bardziej zmęczeni i ospali, chrzan ma nam wiele do zaoferowania. Prowitamina A, witaminy z grupy B, dużo witaminy C i E, wapń, fosfor, potas, żelazo i magnez. Wszystko co potrzebne żeby odpędzić objawy wiosennego zmęczenia. Wiemy o tym od pabulatorów, przedziwnych średniowiecznych zakonników, którzy na początku ubiegłego tysiąclecia (!) oddalali się z klasztorów ślubując żyć przez czas jakiś w puszczy jak zwierzęta, nie okrywając prawie swych ciał i jedząc tylko to co dała matka natura. Pamięć o nich nie przetrwała. Już sto lat temu w 1913 roku, Michał Arct nie umieścił słowa pabulator wśród 25 tysięcy innych haseł  w słowniku wyrazów obcych, którego był autorem. Dzisiaj edytor tekstu w moim komputerze uparcie zmienia słowo pabulator na tabulator! Dopiero w niemieckim słowniku wyrazów obcych znalazłem słowo pabulator i jego objaśnienie. Zapewne dlatego, że to niemiecka święta, Hildegarda z Bingen (1098-1179)  dokonała w dziele „Phisica” spisania wiedzy z jaką wracali z dzikiej puszczy pabulatorzy, którym udało się przetrwać. Święta Hildegarda opisała w „Phisica” ponad tysiąc roślin. Wśród tego tysiąca dwadzieścia osiem uznała za wyjątkowo ważne dla człowieka i jego zdrowia a wśród tych dwudziestu ośmiu znalazł się nasz bohater chrzan.

Antyoksydacja i wolne rodniki to słowa kluczowe dla zrozumienia dobroczynnego działania substancji zawartych w chrzanie na nasz organizm. Wolne rodniki to występujące coraz częściej w naszym zatrutym środowisku cząstki  związków chemicznych mające w swoim składzie wolny (niesparowany) i skłonny bardzo do reakcji elektron. To nim jak nożem cząstki wolnego rodnika „ranią” cząsteczki białek i innych substancji wchodzących w skład żywych komórek naszych organizmów, zapoczątkowując w ten sposób procesy chorobowe. Dlatego ważne jest żeby w pożywieniu dostarczać jak najwięcej substancji umiejących przeciwdziałać temu procesowi zwanych antyoksydantami. W korzeniu chrzanu znajdujemy ich dużo. Ale prawdziwą tajemnicą chrzanu są olejki eteryczne, które tworzą się w momencie uszkodzenia tkanek tej rośliny rośliny. Rozprzestrzeniane w powietrzu służą do aktywnej obrony przed grzybami, bakteriami, owadami, nicieniami bytującymi w glebie, ssakami i wszystkimi innymi zagrożeniami. To one powodują jego ostry zapierający w piersiach dech zapach i smak. Ich działanie antybiotyczne było znane od dawna. Rolnicy powszechnie pozwalali żeby chrzan rósł na polach obsadzonych ziemniakami, w sadach i w pobliżu innych upraw. Wiedzieli z obserwacji że jego obecność chroni rośliny przed wieloma zagrożeniami. Liści chrzanu używano do pakowania masła i sera żeby opóźnić psucie tych produktów a wytrawni akwaryści do dzisiaj umieszczają na dnie akwarium  małe kawałki chrzanu żeby chronić swoje hodowle przed wszelkimi chorobami. Dzisiaj naukowcy próbują wykorzystywać te substancje do produkcji naturalnych środków ochrony roślin a sam zabieg opylania nimi plantacji nazywany jest biofumigacją.

Zanim w 1928 roku, ówczesny polski premier Felicjan Sławoj Składkowski, nie wymusił swym uporem, „mając na uwadze poprawę zdrowotności polskiego chłopstwa” wejścia w życie rozporządzenia Prezydenta RP o prawie budowlanym i zabudowie osiedli (Dz.U.R.P. 1928, Nr 23, poz. 202) nakazującego budowę zabudowanych ustępów w każdym obejściu, miały liście chrzanu bujnie rosnącego za każdą chłopską stodołą jeszcze jedną funkcje o której nie wypada wspominać w kulinarnym w końcu felietonie.

Co zatem zrobić żeby minimalizować objawy wiosennego zmęczenia? Jak twierdzi czeski seksuolog: doc. dr Jaroslav Zvierzina z Instytutu Seksuologii w Pradze "Najlepszą metodą walki ze zmęczeniem wiosennym jest aktywność, w tym także seksualna" Dlatego proponuję kupić na Placu Miarki w Katowicach, laskę świeżego chrzanu, utrzeć ją na najdrobniejszym tarle, znosząc cierpliwie duszący zapach olejków eterycznych powstających pod wpływem enzymu mirozynazy z synigryny zawartej w chrzanie. Zmieszać utarty już chrzan z kwaśną smietaną,  dodać utarte i odciśnięte jabłko i z tak przygotowanym sosem podać pyszne dojrzałe, zimne, avocado. Do tego nieco białego wina i ziołowe grzanki. Pozostaje jeszcze zaprosić na tą antyoksydacyjną ucztę miłą sercu osobę a sprawy dalej potoczą się same i o zmęczeniu wiosennym nie będzie już mowy:-)